گزارش همایش ملی بررسی راهکارهای پیشگیری از سرقت علمی و
سامانه مشابهت یاب همتاجو
 
 
6 بهمن ماه 1395
 
 
مركز تحقيقات مخابرات ايران
 
 
همایش ملی بررسی راهکار های پیشگیری از سرقت علمی در 6 بهمن ماه 1395 با محورهاي:

  • بررسی ابعاد حقوقی سرقت علمی
  • ارائه تجارب مسابقات تشخیص سرقت علمی در زبان فارسی
  • بررسی ابزارها و سامانه های تشخیص سرقت علمی
  • راهکارهای مقابله با سرقت علمی در دانشگاهها و مراکز پژوهشی

 
برگزار شد سخنرانان اين همايش عبارتند از:

  • آقای دکتر فیروزآبادی دبیر شورایعالی فضای مجازی
  • آقای حجت الاسلام دکتر شهریاری معاونت آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه
  • آقای دکتر خوانساری رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات
  • آقاي دكتر فقيهي نماینده مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی
  • آقاي دكتر شمسي دبیر کمیته ملی اخلاق در پژوهش، معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی
  • آقاي دكتر محسن شريفي دیر کل برنامه ریزی و سیاست گذاری امور پژوهشی وزارت علوم تحقیقات و فناوری
  • آقای پائولو روسو دانشگاه پلی تکنیک والنسیا-اسپانیا
  • آقای دکتر واشقانی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی
  • در اين همايش تعدادي مقاله علمي در زمينه گفتمان‌سازي و اخلاق‌مداري در حوزه توليد علم و پيشگيري از سرقت علمي ارائه شد.

 
 

 
در این همایش از سامانه تشخیص سرقت علمی جهاد دانشگاهی تحت عنوان سامانه مشابهت یاب همتاجو رونمایی توسط دکتر خوانساری رئیس مرکز تحقیقات مخابرات، دکتر واشقانی معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی و دکتر سیدحسن فیروزآبادی دبیر شورای عالی فضای مجازی رونمايي شد. 
 
 
     آقاي حبیب اله اصغری، رئیس پژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی، در سخنانی گفتند: پنجمین سامانه مشابهت جوی متون فارسی کشور با نام «همتا جو» همزمان با اين همايش  علمی رونمایی مي شود و تاکنون چهار سامانه مشابه یاب متون فارسی در کشور وجود داشت که این سامانه ها در پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID) دانشگاه شهید بهشتی با نام «مهتاب»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی با نام «سمیم نور» و پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران با نام «همانندجو» راه اندازی شده است. ايشان با بیان اینکه تمام این سامانه ها در زمینه تشخیص مشابهت های متنی، طراحی و تولید شده اند، افزود: سامانه همانندجو بیشتر بر متون پایان نامه های دانشجویی تمرکز دارد ولی سامانه همتا جو عمدتا بر یافتن مشابهت های متنی در مقالات علمی و پژوهشی کشور متمرکز است. دبیر همایش بررسی راهکارهای پیشگیری از سرقت علمی، تشریح و بررسی راههای مقابله با سوء رفتارهای علمی را موضوع اصلی ذكر كرده و گفتند: تغییر داده های دیگران بدون داشتن بن مایه های علمی، جعل داده ها، سایه نویسی (نوشتن مقاله یا تولیدات علمی به جای دیگران)، نویسنده مهمان (درج نام افرادی که هیچ نقشی در تولید مقاله نداشته اند)، انتشار دوباره اثر بدون اضافه شدن هیچگونه اضافه شدن اطلاعات جدید سرقت علمی محسوب مي گردد. بسیاری از سرقت ها یا سوء رفتارهای علمی از سر ناآگاهی افراد و به صورت سهوی رخ می دهد، نقش آموزش دانشجویان و حتی اعضای هیات علمی با مصادیق سوء رفتار علمی را در جلوگیری از اینگونه رخدادها بسیار موثر دانست. ايشان ساختاربخشی را دیگر راهکار پیشگیری از سرقت های علمی برشمرد و گفتند: تدوین مبانی و اصول قانونی و اخلاقی در انجام فعالیت های علمی و تحقیقاتی نیز به دانشگاهیان کمک می کند تا به این مرام نامه و ضوابط اخلاقی پایبند باشند. الزام رسیدن به جایگاه برتر علمی رعایت استاندارد ها و گفتمان علمی است.
     دکتر خوانساری تصریح کرد : در راستای جهاد علمی به دنبال ایجاد ملزومات علمی و اخلاقی آن هستیم. وی با تاکید بر ادبیات خاص این حوزه گفت : تولید علمی حرکت جهانی است و دانشگاه های ما باید در عرصه بین‌المللی جایگاه خود را کسب کنند. رییس پزوهشگاه ارتباطات با اشاره به پیچیدگی های تولید علم خاطر نشان کرد :باید این موارد در رفتار استاد و دانشجو نهادینه شود و در این همایش به دنبال تبیین اخلاق علمی هستیم. وی ابراز امیدواری کرد این همایش بتواند به موصوعات توسعه علم در کشور کمک کند تا به عنوان گفتمان قالب دارای زیرساخت مناسب اخلاقی برای رشد علمی شوند.
      دکتر حمید شهریاری معاون قوه قضاییه در این همایش با اشاره به دستاوردهای قوه قضاییه در حوزه مقابله و پیشگیری از سرقت علمی خاطرنشان کرد: همکاری های علمی بین دستگاه های مختلف علمی و اجرایی کشور باید گسترش یابد. وی با اشاره به سیاه نمایی ها و دشمنی هایی که از خارج از کشور علیه تولیدات علمی کشور صورت می گیرد اظهار داشت هزاران استاد و دانشجو صادقانه و به درستی در حال تولید علم در کشور هستند و ضرورت دارد با تلاش های درست و علمی در این حوزه از دستاوردهای علمی کشورمان در سطح دنیا صیانت و حمایت کنیم. ايشان با تقدير از فعاليت‌هاي جهاد دانشگاهي در توليد علم و همچنين ترويج فرهنگ گفتمان اخلاق در حوزه علم و تعامل نهادهاي علمي با جهاد دانشگاهي تأكيد كرد.
      دکتر واشقانی معاون پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد نیز در این همایش درباره عوامل ایجاد تخلف پژوهشی سخنرانی کرد و بر توسعه آموزش های لازم در راستای پیشگیری از سرقت علمی تأکید کرد. وی بر تعامل هرچه بیشتر استاد و دانشجو در انجام پژوهش ها و پایان نامه ها تأکید کرد و افزود سامانه اصالت سنج در راستای پیشگیری از سرقت علمی در دانشگاه آزاد اسلامی راه اندازی شده است . 
     دكتر سيدحسن فيروزآبادي دبير شوراي عالي فضاي مجازي نيز در اين همايش با اشاره به عوامل ناپايداركننده در توليد علم بر توسعه راهكارهاي پيشگيري از سرقت علمي تأكيد كرد و افزود انفجار جمعيت، انفجار اطلاعات، توسعه شبكه‌هاي اجتماعي، و توسعه سرعت علم از عوامل ناپايداركننده در زمينه توليد علم هستند. وي با اشاره به سابقه تمدني درخشان گذشته كشورمان افزود آنچه تحت عنوان سرقت علمي از آن ياد مي‌شود در همه جاي دنيا وجود دارد ولي بايد با ابزارها و كنترل‌هاي لازم با اين مقوله برخورد كنيم. ايشان به مقوله كپي‌رايت و بحث مالكيت فكري پرداخت وافزود: عدم توجه به اين دو مقوله مي‌تواند دستاوردهاي پژوهشگران و محققان علمي را تحت تأثير قرار دهد.
       دكتر شمسي دبير كميته اخلاق در پژوهش، معاون تحقيقات و فناوري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز با تأكيد بر دستاوردهاي خوب جهاد دانشگاهي در زمينه اخلاق‌مداري در حوزه علم خاطرنشان كرد: :همكاري‌ها در اين زمينه با جهاد دانشگاهي بيش از پيش گسترش خواهد يافت. دبير كميته اخلاق در پژوهش، معاون تحقيقات و فناوري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با اشاره به مسائلي كه در ماه‌هاي اخير در زمينه توليد علم در سطح دنيا براي كشورمان اتفاق افتاده بود گفت: در اين زمينه 199 مقاله مورد بحث بود كه 55 مقاله از اين تعداد مربوط به حوزه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بود كه در اين راستا 5 نفر اخراج و با ساير افراد نيز برخورد لازم صورت گرفت.  وي بر تشكيل كميته‌هاي اخلاق در حوزه علم در همه دانشگاه‌هاي كشور تأكيد كرد و افزود: به نظر مي‌رسد تحولات لازم در اين راستا در حوزه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري صورت نگرفته است. 
       دكتر محسن شريفي راه هاي پيشگيري و مقابله با تخلفات علمي را بررسي كرده و اهداف زير را متذكر شدند:

  • صيانت از مالكيت فكري و رعايت حقوق مادي
  • ارج نهادن به اصول اخلاق علي و پايبندي به آن در جامعه علمي
  • جلوگيري از تضعيف اعتبار علمي كشور
  • ارتقاء كيفيت توليدات علمي

و در اين زمينه نياز به اقدامات فرهنگي و پيشگيرانه، اقدامات نظارتي و اقدامات برخورد با تخلف مي باشد
 

درتهيه  اين گزارش از اطلاعات سايت ICTPRESS  نيز استفاده شده است.